Opieka zdrowotna jest niezwykle istotnym elementem społeczeństwa, który ewoluował na przestrzeni lat. Od prymitywnych metod, korzystających z naturalnych zasobów, do zaawansowanych technologii medycznych. Służba zdrowia odgrywa znaczącą rolę we wszystkich społecznościach, zapewniając mieszkańcom opiekę medyczną i pomoc w przypadku chorób i urazów. Połaniec ma ciekawą historię służby zdrowia, która sięga wielu lat wstecz. W dzisiejszym spotkaniu z historią zapraszamy do poznania połanieckiej służby. Najstarsze informacje dotyczące lekarzy i służby zdrowia, do których udało nam się dotrzeć w trakcie przygotowań do poniższego artykułu datuje się na XVII w.
Początki służby zdrowia w Połańcu odnajdujemy w zapisach historycznych. W 1601 r. powstał w Połańcu szpital – lazaret dla ubogich prowadzony przez Fundację Kościelną, w którym przebywało około 10 osób. Szpital ten – potem przytułek – funkcjonował aż do połowy XX wieku. Tę datę wskazywał ks. Choroszczyński. Szpital posiadał kościół św. Ducha. Był to niewielki budynek, który oferował podstawową opiekę medyczną.
Przez całe lata, aż do czasów powojennych, na wsi “lekarzami” byli zazwyczaj felczerzy, amatorscy zielarze i “uzdrowiciele”, akuszerki, a nawet kowale pełniący rolę dentystów i inni. W 1934 r. w “Kronice Gminy Połaniec” możemy przeczytać, że “Gmina Połaniec, a przeważnie sama osada sprzyja chorobie gruźlicy ze względu na otaczające moczary, bagna, a w największym procencie przyczyniają się specjalnie fatalne warunki mieszkaniowe. Na terenie gminy w osadzie Połaniec ma swoją siedizbę jeden lekarz i dwie akuszerki i tu również znajduje się apteka. Naogół stan zdrowotności prócz Połańca jest dobry”.
Opieka szpitalna dla mieszkańców wiejskich była czymś zupełnie nierealnym. Porody były prowadzone przez akuszerki. Wraz z rozwojem miasta i wzrostem populacji, zapotrzebowanie na lepszą infrastrukturę medyczną wzrosło. W okresie II Rzeczypospolitej, w czasach okupacji, opiekę medyczną w Połańcu zapewniali kolejno felczerzy o pseudonimach “Kaczka” (Berek Berger), Marian Grelewski z Winnicy, Dajnowski, oraz lekarze Frans i Lis. Wraz z lekarzami zajmowali się wieloma chorobami, a także ranami postrzałowymi partyzantów. Operacje przeprowadzano w gabinecie lekarza, w domu na rynku, przy lampie naftowej lub karbidówce. Porody odbywały się w domach rodzących matek, a transportowano je furmanką z wsi. Praktyka tzw. “babek odbierających porody” zniknęła. W tym okresie opiekę położniczą na tym terenie sprawowały położne: Dominik do 1934 roku, Stanisława Grelewska i Namysłów, a od 1936 roku tzw. “babka” Ziętarska. Stanisława Grelewska przygotowywała przyszłe matki do porodów i opiekowała się niemowlętami w Połańcu, Ruszczy i innych miejscowościach.
W 1939 roku do Połańca przybył z Krakowa dr Mieczysław Bernacki, lekarz położnik-ginekolog, który nie tylko był bardzo zdolnym medykiem, lecz także oddanym patriotą, gotowym narażać swoje życie i zdrowie w czasach okupacji. Przebywał w Połańcu do 1946 roku, ale niestety zapłacił za ratowanie zdrowia innych swoim własnym, odchodząc z tego świata w 1962 roku w Mielcu. Z inicjatywy dra Bernackiego otworzono Izbę Porodową w Przychodni Lekarskiej, po przeprowadzeniu remontu budynku za kościołem. Izba Porodowa była wyposażona w kilka łóżek, salę porodową oraz zaplecze kuchenne, pralnię i sanitariat. Oprócz położnej, tam pracowało 4 inne osoby. Z informacji ustnych wynika, że okresowo do Połańca przyjeżdżali dr Stefan Niewirowicz ze Staszowa oraz dr Gałązka z Pacanowa, udzielając porad pacjentom. W latach 1947-1949 (1950 r.) w Połańcu przyjmował dr Feliks Zając.
Tymczasowy szpital dla chorych na tyfus znajdował się w miejscowej szkole podstawowej przy ulicy Staszowskiej oraz w remizie strażackiej na rynku w Połańcu. W celu zapewnienia bezpieczeństwa, mieszkańcy umieszczali duże plakaty z napisem “Tyfus Plamisty” w widocznych miejscach, aby odstraszyć Niemców, którzy próbowali aresztować członków Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich lub zorganizować kontyngenty. Była to niebezpieczna i tajna praca.
Kolejny ważny etap w historii służby zdrowia w Połańcu miał miejsce w latach 50. XX wieku, kiedy w 1952 roku, przy udziale władz powiatowych Sandomierza, Kierownika Powiatowego Wydziału Zdrowia Mariana Kargula, na bazie istniejącego przytułku utworzono Ośrodek Zdrowia wraz z Izbą Porodową po byłym budynku dla starców. Dawniej chorzy musieli dawniej furmanką do lekarza aż do Staszowa (18 kilometrów kiepskiej drogi), albo do Borowej w powiecie mieleckim, na co nie każdy mógł sobie pozwolić. Kierownikiem obiektu mianowano dra Białka. Starców przwieziono do zbiorczego przytułku w Skotnikach obok Sandomierza.
Ośrodek posiadał dwa pomieszczenia, a Izba Porodowa miała sześć łóżek i była jedną z najlepiej prowadzonych i funkcjonujących na terenie województwa kieleckiego. Średnio przeprowadzano tam około 25 porodów miesięcznie. Izba Porodowa działała aż do 1976 roku. Stanisława Grelewska została Kierowniczką Izby Porodowej i pracowała tam do 1971 roku, kiedy przeszła na emeryturę. Za swoją pracę otrzymała wiele wyróżnień i odznaczeń, w tym Krzyż Kawalerski. W ciągu swojej kariery odebrała ponad 5 tysięcy porodów. Po niej, w Izbie Porodowej pracowały położne: Maria Dziubek, Jadwiga Tokarska i Kazimiera Ramos.
Funkcję Kierownika Ośrodka Zdrowia pełnili następujący lekarze: dr Zygmunt Białek, felczer Wiktor Dawidowicz, a od roku 1953 dr Jerzy Patroś, późniejszy Ordynator Oddziału Ortopedycznego w Szpitalu Miejskim w Rzeszowie. Kolejnym Kierownikiem Ośrodka był dr Zygmunt Marczewski, Ordynator Oddziału Chorób Płuc w Busku Zdroju. Krótko po nim pracował w Połańcu dr Lipiec, a następnie dr Władysław Nowak.
W dniu 1 stycznia 1954 roku dr Stanisław Grelewski założył gabinet stomatologiczny przy ul. Kościelnej, który mieścił się w dawnych pomieszczeniach Poczty Polskiej. Od 1955 roku do pracy w tym gabinecie dołączyła jego żona, dr Anna Grelewska.
Pisząc o historii służby zdrowia nie sposób również nie wspomnieć o aptekarzach, farmaceutach. Działalność farmaceutyczna w naszym mieście sięga lat 70-tych XIX wieku, kiedy to powstała pierwsza apteka w Połańcu, przy ul. Kościelnej (od 1919 roku ul. 11 Listopada). Aptekę wybudowali i założyli Jaworowscy, a następnie została wykupiona przez mgr Kazimierza Sachnowskiego. Po nim aptekę prowadzili Niefidowicz, a następnie mgr Benedykt Skrzyński. W 1937 roku mgr Kazimierz Sachnowski sprzedał aptekę mgr Zygmuntowi Kwiatkowskiemu, który zmarł 26 kwietnia 1943 roku w Połańcu. Aptekę po nim odziedziczyła pani Maria Leleszowa, siostra Zygmunta Kwiatkowskiego. Od 1950 roku apteka została upaństwowiona, a kierowali nią mgr Halina i Stefan Strzemieczni do momentu przejścia na emeryturę w 1960 roku. W 1961 roku Centrala Aptek Społecznych w Kielcach oddała do użytku nowy piętrowy budynek z centrlanym ogrzewaniem przeznaczony na urządzenia apteczne. Wnętrze naówczas urządzono wg najnowocześniejszych wymogów. W nowo wybudowanej aptece na Rynku, kierownictwo objęła mgr Maria Graczykowska, wraz ze swoim mężem Marianem.
Rozrost ludności przybywającej do budowy elektrowni zmusił władze gminy i pracujących lekarzy, przy udziale elektrowni, do wybudowania Ośrodku Zdrowia przy ul. Ruszczańskiej, który był z wszystkimi wygodami, gabinetami wg ich potrzeb specjalistycznych. W tym ośrodku rozpoczął pracę dr Janusz Gil, który w 1967 r. został Kierownikiem Ośrodka Zdrowia w Połańcu został dr nauk medycznych Janusz Gil. Po ukończeniu tego budynku zamieszkali tam, w przygotowanych mieszkaniach: dr Janusz Gil oraz stomatolog Anna Grelewska.
W dniu 7 kwietnia 1967 roku położono kamień węgielny pod budowę nowego Ośrodka Zdrowia, a 15 grudnia 1968 r. nastąpiło uroczyste oddanie i przekazanie go do publicznego użytku. Obiekt został wybudowany przy wydatnej pomocy społeczeństwa rejonu Połańca (480 tys. zł). Koszt budowy wyniósł 1,2 mln zł i pokryty był ze środków społecznych. W Ośrodku znajdowały się pomieszczenia na 2 gabinety tj. ogólny i stomatologiczny, gabinet zabiegowy, rejestracja i poczekalnia, a także dwa mieszkania służbowe dla lekarza i stomatologa. W dniu uroczystości oddania do uzytku ośrodka zdrowia Połaniec był odświetnie przybrany. Okolicznościowe przemówienia wygłosił dr Janusz Gil. W czasie uroczystości przygrywała orkiestra z Ruszczy. W uroczystości wzięło ok 1000 mieszkańców.
W dniu 2 maja 1975 r. został otwarty Ośrodek Zdrowia w Zawadzie jako Zespół Opieki Zdrowotnej Międzyzakładowa Przychodnia Przemysłowa Elektrowni Połaniec w Budowie. Pierwszym jej kierownikiem został lek. Andrzej Jedliński. Korzystali z niej robotnicy i okoliczni mieszkańcy.
W dniu 1 września 1978 r. uruchomiono nowy Ośrodek Zdrowia w Łubnicach w budynku byłego Urzędu Gminy. Łubnice do 1 stycznia 1982 r. znajdowały się w obszarze administracyjnym Gminy Połaniec.
29 maja 1979 r. przeniesiono Międzyzakładową Przychodnię Przemysłową z osiedla na teren elektrowni. Kierownikiem została dr Irena Brzozowska.
W związku z budową Elektrowni i rozbudową samego Połańca zaistniała konieczność modernizacji. istniejących pomieszczeń Ośrodka Zdrowia. Dzięki zrozumieniu potrzeb miejscowej służby zdrowia i przy olbrzymim wsparciu władz budującej się Elektrowni Dyr. Tadeusza Rubaszowskiego, oraz pełnomocnika Ministerstwa Energetyki i Budownictwa Dyrektora Władysława Dulibana, już 15 grudnia 1980 r. została oddana parterowa część obiektu, w którym znalazły się pomieszczenia na gabinety. Rozbudowa była podyktowana fakem, iż w związku z rozbudową osiedla pomieszczenia zajmowane przez Służbę Zdrowia były niewystarczające. Nie ulega wątpliwości, że i dzisiaj swoją stabilność finansową tutejsza służba zdrowia zawdzięcza między innymi Elektrowni im. T. Kościuszki w Połańcu. Inicjatorem i gorącym zwolennikiem rozbudowy był lek. med. Janusz Gil. Realizatorem inwestycji było Elektrowni Przedsiębiorstwo Budowy Elektrowni i Przemysłu “Energoprzem” Kraków pod kierownictwen dyr. Janusza Winnickiego. W efekcie wspólnych działań powstały 2 gabinety lekarskie, ogólne poradnia dla kobiet, gabinet fizykoterapii, 3 gabinety zabiegowe, izolatka, rejestracja, urządzenia sanitarne, pomieszczenia służbowe, mieszkanie dla pielęgniarek.
O dalszy rozwój służby zdrowia zadbała Elektrownia Połaniec, do której napłynęło wielu robotników, czy inżynierów z rodzinami. Przychodnia przy elektrowni, wybudowana została z wszystkimi specjalizacjami. W 1986 r. została oddana do użytku. Pomocą dla służby zdrowia w Połańcu był w dalszym ciągu szpital i pogotowie w Staszowie.
W dniu 17 grudnia 1992 r. Rada Miejska podjęła uchwałę o przejęciu zadań z zakresu podstawowej ochrony zdrowia obywateli. Przejęta została Przychodnia przy ulicy Ruszczańskiej. Obowiązki kierownika objął dr Janusz Gil. Od 1993 roku nastał czas remontów i modernizacji Przychodni Zdrowia przy ul. Ruszczańskiej oraz jej doposażenia. W dniu 7 kwietnia 1998 r. Zakład Opieki Zdrowotnej – Przychodni Zdrowia w Połańcu został decyzją Rady Miejskiej przekształcony w Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Z upływem lat Ośrodek w Połańcu modernizowano na miarę możliwości. W 2012 r. Przychodnia Zdrowia przy ul. Ruszczańskiej przeszła termomodernizację, ocieplono budynek, wymieniono okna, zmodernizowano system grzewczy i wentylacyjny oraz zastosowano klimatyzację w pomieszczeniach tego wymagających. W 2013 r. zostały przebudowane pomieszczenia polegające na powiększeniu dotychczasowej rejestracji pacjentów z wykorzystaniem obecnego miejsca szatni personelu jako dodatkowej powierzchni rejestracji. Z fragmentu poczekalni wydzielono miejsce obsługi pacjentów, a w obecnie nieużytkowanym pomieszczeniu suszarni zostanie zlokalizowana szatnia. Na piętrze przy gabinecie ginekologicznym powstało pomieszczenie higieniczno – sanitarne.
W 2015 r. budynek Zespołu Pogotowia Ratunkowego w Połańcu został gruntownie odremontowany. Ponadto Zespół Pogotowia Ratunkowego w Połańcu otrzymał nowy ambulans typu podstawowego, z możliwością pracy, jako karetka specjalistyczna .
Temat historii służby zdrowia w Połańcu to obszerne zagadnienie, które ciężko zawrzeć w kilku zdaniach ze względu na długą historię lecznictwa sięgającą wielu wieków. To, co nam udało się odkryć, stanowi jedynie małą część tej historii. Historia służby zdrowia w Połańcu to przykład ciągłego rozwoju i poprawy opieki medycznej dla społeczności. Służba zdrowia w Połańcu nadal dąży do zapewnienia wysokiej jakości opieki pacjentom, a personel medyczny pracuje z oddaniem i pasją, aby sprostać potrzebom społeczności.
W roku 2023 podpisano umowę na pierwszy etap budowy nowej przychodni zdrowia. Inwestycja w budowę nowej przychodni zdrowia jest ogromnym krokiem naprzód dla całej społeczności Połańca. Przychodnia znajdować się będzie na gminnej działce, położonej pomiędzy ulicą Krakowską a Ruszczańską. Głównym celem budowy nowej przychodni jest poprawa dostępności do usług medycznych. Obecnie wielu pacjentów musi podróżować do sąsiednich miast w celu uzyskania specjalistycznej opieki zdrowotnej. Dzięki nowej placówce, mieszkańcy Połańca nie tylko zaoszczędzą czas i pieniądze, ale również zyskają łatwiejszy dostęp do lekarzy.
Jednym z głównych założeń projektu jest zwiększenie liczby gabinetów lekarskich. Oznacza to, że pacjenci nie będą już musieli czekać długie godziny na wizytę u lekarza specjalisty. Mieszkańcy będą mieli również dostęp do nowoczesnego sprzętu medycznego, który umożliwi przeprowadzanie szeregu innych badań diagnostycznych. Już teraz z niecierpliwością wyczekujemy otwarcia tego ważnego miejsca dla naszej społeczności!
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł. Twój czas spędzony na Portalu Polaniec.com.pl jest dla nas najlepszym podziękowaniem za naszą pracę. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami, zapraszamy do naszego serwisu ponownie! Jeżeli podobał Ci się artykuł podziel się z innymi udostępniając go w mediach społecznościowych.
