Na ostatniej sesji Rady Miejskiej w Połańcu, 29 września 2025 r., radni jednogłośnie przyjęli uchwałę w sprawie uchwalenia Programu Polityki Senioralnej Miasta i Gminy Połaniec na lata 2025–2030. Dokument ten powstał nieprzypadkowo – jego tło stanowi coraz wyraźniejszy proces starzenia się lokalnej społeczności. Analiza danych demograficznych jednoznacznie pokazuje, że gmina stoi dziś przed jednym z największych wyzwań ostatnich dekad: jak zapewnić jakość życia rosnącej grupie seniorów, przy jednoczesnym kurczeniu się liczby osób w wieku produkcyjnym i przedprodukcyjnym.
W 2023 roku gmina Połaniec liczyła 11 021 mieszkańców, z czego 3 188 stanowili seniorzy w wieku 60 lat i więcej. Oznacza to, że osoby starsze stanowiły około 28,9% całej populacji gminy, czyli średnio co czwarty mieszkaniec gminy to senior.
Liczba seniorów w gminie Połaniec według grup wiekowych w 2023 r.
| Grupa wiekowa | Liczba osób |
|---|---|
| 60–64 | 937 |
| 65–69 | 975 |
| 70–74 | 618 |
| 75–79 | 337 |
| 80–84 | 150 |
| 85+ | 171 |
| Razem | 3 188 |
Spadek liczby mieszkańców – młodzi odchodzą, starsi zostają
Na koniec 2023 roku gminę Połaniec zamieszkiwało 11 021 osób (5 584 kobiety i 5 437 mężczyzn). W ciągu zaledwie czterech lat populacja zmniejszyła się o 359 osób, czyli o ponad 3%. Proces depopulacji jest widoczny zarówno w mieście, jak i na wsi – choć w mieście jest bardziej intensywny (spadek o 7,65% w ciągu ostatnich pięciu lat, wobec 4,65% na obszarach wiejskich).
Najbardziej alarmujące są dane dotyczące najmłodszych mieszkańców. Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym (0–14 lat) zmniejszyła się o 10,4% w całej gminie. Jeszcze mocniej trend ten uderza w miasto – tam liczba dzieci spadła o 13,2%. To oznacza, że coraz mniej dzieci zasiada w szkolnych ławkach, a lokalne placówki edukacyjne mogą w kolejnych latach mierzyć się z problemem malejącej liczby uczniów.
Wiek produkcyjny topnieje, poprodukcyjny rośnie
Z punktu widzenia rozwoju społeczno-gospodarczego szczególnie niepokojący jest spadek liczby osób w wieku produkcyjnym. W latach 2019–2023 ich liczba w Połańcu zmniejszyła się aż o 15,2%. Oznacza to, że grupa najbardziej aktywna zawodowo i społecznie – kobiety w wieku 15–59 lat i mężczyźni w wieku 15–64 lata – kurczy się szybciej, niż w wielu innych gminach regionu.
Tymczasem w zupełnie przeciwnym kierunku zmierza liczba mieszkańców w wieku poprodukcyjnym. W ciągu pięciu lat zwiększyła się ona o 22,35%. Co czwarty mieszkaniec gminy Połaniec to dziś senior. I to nie tylko w statystycznym sensie – wystarczy spacer ulicami miasta, by zauważyć rosnącą obecność osób starszych w przestrzeni publicznej.
Najbardziej dynamiczny wzrost dotyczy osób w starszych przedziałach wiekowych. Liczba mieszkańców w wieku 70–74 lata wzrosła o blisko 40%, a tych w wieku 75–79 lat – o ponad 50%. Przybywa również osób najstarszych, w wieku 85+. W 2023 roku było ich 171 – o 16% więcej niż pięć lat wcześniej.
Społeczeństwo na demograficznym zakręcie
Starzenie się społeczeństwa niesie poważne konsekwencje. Po pierwsze – rośnie tzw. wskaźnik obciążenia demograficznego, czyli liczba osób starszych przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym. W Połańcu wskaźnik ten systematycznie rośnie, co oznacza coraz większą presję na system usług społecznych, zdrowotnych i finansów gminy.
Po drugie – zmienia się codzienność mieszkańców. Malejące roczniki szkolne to mniej dzieci i młodzieży w przestrzeni publicznej, a coraz większy udział seniorów w strukturze społecznej powoduje potrzebę tworzenia nowych usług: od opieki zdrowotnej i społecznej, po dostęp do kultury, rekreacji i transportu dostosowanego do potrzeb osób starszych.
Po trzecie – starzenie się społeczności oznacza również ryzyko osłabienia lokalnej gospodarki. Mniej osób w wieku produkcyjnym to mniejsze zasoby kadrowe dla lokalnych przedsiębiorstw, w tym dla ważnych w regionie zakładów przemysłowych.
Odpowiedź samorządu: Program Polityki Senioralnej
Właśnie w tym kontekście radni miejscy zdecydowali się przyjąć Program Polityki Senioralnej Miasta i Gminy Połaniec na lata 2025–2030. Dokument ma być drogowskazem dla lokalnej polityki wobec osób starszych – obejmuje zarówno działania w obszarze zdrowia i opieki, jak i w sferze aktywności społecznej czy integracji międzypokoleniowej.
Co ważne, rosnąca liczba seniorów nie musi być postrzegana wyłącznie jako wyzwanie. To również ogromny potencjał – doświadczenie, mądrość i czas, którymi starsze pokolenia mogą dzielić się z młodszymi. Już dziś widać ich aktywność w klubach seniora, stowarzyszeniach, na wydarzeniach kulturalnych czy w lokalnych inicjatywach społecznych.
Program zakłada m.in.:
- rozwój usług opiekuńczych i zdrowotnych dla seniorów,
- wspieranie organizacji i inicjatyw działających na rzecz osób starszych,
- tworzenie przestrzeni publicznych i kulturalnych przyjaznych seniorom,
- promocję aktywności fizycznej i społecznej wśród osób starszych,
- działania integrujące młodsze i starsze pokolenia.
Jak podkreślano podczas sesji Rady, nie chodzi tylko o reagowanie na wyzwania demograficzne, ale o budowanie gminy przyjaznej każdemu wiekowi życia – miejsca, w którym starość nie jest synonimem samotności czy wykluczenia, lecz etapem życia z dostępem do usług i możliwości aktywności.
Tendencja ogólnopolska
Połaniec nie jest wyjątkiem. Polska jako całość starzeje się w szybkim tempie – według prognoz GUS do 2050 roku seniorzy będą stanowić blisko 40% społeczeństwa. Spadek liczby dzieci, kurczenie się grupy osób w wieku produkcyjnym i rosnąca liczba seniorów to procesy widoczne w niemal wszystkich gminach. Oznacza to, że lokalne samorządy – także Połaniec – muszą nie tylko dostrzegać te zmiany, ale też szukać własnych rozwiązań, by odpowiedzieć na potrzeby starzejącej się społeczności.
Materiał powiązany:
Dziękujemy za przeczytanie artykułu. Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się z nami, pisząc maila na adres: ✉️ redakcja@polaniec.com.pl
Program Polityki Senioralnej został opracowany przez Urząd Miasta i Gminy na wniosek Rady Seniorów Miasta i Gminy Połaniec. Dzięki szerokim badaniom, analizom i konsultacjom społecznym program jest rzeczywistym obrazem oczekiwań i potrzeb seniorów oraz możliwości wykorzystania potencjału środowiska senioralnego naszego miasta i gminy . Wielkie słowa uznania dla samorządu za wysłuchanie głosu seniorów.