Decyzja Rady Języka Polskiego to odpowiedź na wieloletnie postulaty środowisk językoznawczych. Nowe przepisy mają zlikwidować liczne wyjątki i ujednolicić zapis grup wyrazów, które do tej pory wymagały „zbyt drobiazgowej analizy znaczeniowej”. Jak podkreślają eksperci, zmiany mają pozwolić nam skupić się na treści tekstu, a nie na technicznych zawiłościach ortografii.
Co się zmieni w naszych tekstach?
Najbardziej odczuwalną zmianą będzie pisownia nazw mieszkańców. Od 2026 roku nazwy mieszkańców miast, ich dzielnic, osiedli oraz wsi będziemy pisać wielką literą.
- obecnie: połańczanin, ochocianka, nowohucianin,
- od 2026 r.: Połańczanin, Ochocianka, Nowohucianin.
Kolejna nowość dotyczy marek przemysłowych. Wielką literą napiszemy nie tylko nazwę firmy, ale także konkretny egzemplarz produktu. Przykładowo: „Pod oknem zaparkował czerwony Ford” (dziś poprawna forma to „ford”). W przypadku potocznych nazw etnicznych – takich jak kitajec, jugol, angol, żabojad, szkop czy makaroniarz – dopuszcza się dwojaką pisownię: zarówno małą, jak i wielką literą.
Nowe zasady w przestrzeni publicznej
Reforma porządkuje również nazewnictwo miejskie i geograficzne. Do lamusa odchodzi pisanie małą literą członów takich jak plac, park, most czy osiedle w nazwach własnych.
- obiekty miejskie będziemy pisać Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Most Poniatowskiego oraz Aleja Róż,
- wyjątkiem pozostaje słowo „ulica”, które nadal będziemy pisać małą literą (np. ulica Stefana Czarnieckiego),
- nazwy geograficzne takie jak Morze Marmara czy Pustynia Gobi będą pisane wielką literą w każdym członie,
- nazwy restauracji, kin i nagród również zyskają więcej wielkich liter, np. Kawiarnia Literacka, Kino Pegaz, Nagroda Nobla.
Koniec dylematów z „nie” oraz „-by”
Rada zdecydowała się na radykalne uproszczenie pisowni z partykułą „nie”. Od 2026 roku wprowadzona zostanie bezwyjątkowa łączna pisownia „nie” z imiesłowami odmiennymi (koniec z zastanawianiem się, czy znaczenie jest przymiotnikowe, czy czasownikowe). Co więcej, „nie” będziemy pisać łącznie także z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym (np. nienajmilszy, nielepiej).
Zmieni się też zapis spójników z cząstkami typu „-by”. Będziemy je pisać rozdzielnie: „Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”.
Nowe wytyczne ujednolicają również pisownię z członem pół-. Od teraz wyrażenia hybrydowe (np. półnauka), przysłówkowe (półżartem) oraz czasownikowe (półspał) piszemy razem. Łącznik zachowujemy jedynie przed wielką literą, czyli w nazwach własnych (np. pół-Francuzka). W przypadku par wyrazów o podobnym brzmieniu, które zazwyczaj występują obok siebie (np. tuż-tuż, trzask-prask), dopuszczalne są obecnie trzy poprawne formy zapisu: z użyciem łącznika, przecinka lub samej spacji.
Ujednolicono ponadto zasady pisowni przedrostków niby- oraz quasi-. Wszystkie połączenia z wyrazami pisanymi małą literą (niezależnie od tego, czy są to przymiotniki, rzeczowniki czy przysłówki) zapisujemy teraz łącznie. Łącznik zachowujemy wyłącznie w zestawieniach z nazwami własnymi zaczynającymi się wielką literą. Więcej zmian znajdziesz tutaj.
Rada Języka Polskiego wyznaczyła termin 1 stycznia 2026 roku, aby dać czas instytucjom, wydawcom i twórcom programów szkolnych na przygotowanie się do nowej rzeczywistości. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady. Ogłoszony dokument pt. Zasady pisowni i interpunkcji polskiej stanie się od tego dnia jedynym ważnym źródłem przepisów, zastępując wszystkie uchwały Rady z lat 1997–2008.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł. Twój czas spędzony na Portalu jest dla nas najlepszym podziękowaniem za naszą pracę. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami, zapraszamy do naszego serwisu ponownie! Jeżeli podobał Ci się artykuł podziel się z innymi udostępniając go w mediach społecznościowych.
