W dniu 14 października 1926 roku w Waszyngtonie panowała podniosła atmosfera. 30. Prezydent USA, Calvin Coolidge (1872-1933), przyjął Specjalną Delegację z Polski. Cel wizyty był bezprecedensowy. Polacy przywieźli ze sobą Deklarację Podziwu i Przyjaźni, będącą podziękowaniem za amerykańskie wsparcie w odzyskaniu niepodległości po 123 latach zaborów. Pod dokumentem podpisał się nie tylko ówczesny Prezydent RP, Ignacy Mościcki (1867-1946), ale przede wszystkim… pięć milionów obywateli. To niemal jedna szósta ówczesnej ludności kraju.
Podpisy wypełniły aż 112 potężnych tomów. Podpisywali się wszyscy – od Marszałka Piłsudskiego, przez nobilitowanych naukowców, aż po dzieci z wiejskich szkół. Ten szczególny dar został przekazany Stanom Zjednoczonym przez Polskę z okazji 150. rocznicy amerykańskiej niepodległości. Prezydent Coolidge był pod tak ogromnym wrażeniem, że nakazał przekazać tomy do Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie, gdzie w Wydziale Rękopisów są przechowywane do dziś jako symbol wieczystej przyjaźni. Inicjatorem całego przedsięwzięcia była Polsko-Amerykańska Izba Handlowa.
Najbardziej wzruszającym momentem naszych redakcyjnych poszukiwań było dotarcie do arkuszy pochodzących z gminy Połaniec. Wśród tysięcy stron, w jednym z tomów poświęconych szkolnictwu, widnieją staranne podpisy uczniów i nauczycieli z lokalnych szkół: w Połańcu, Zrębinie, Okrągłej i Tursku Małym. Przyznamy szczerze, że to ciekawe uczucie widzieć pismo dziecka z gminy Połaniec z 1926 roku, które z wielkim przejęciem kaligrafowało swoje nazwisko, nie wiedząc, że sto lat później ktoś odnajdzie ten ślad w samym sercu USA. Wiele z tych nazwisk do dziś noszą mieszkańcy naszej gminy. To ich dziadkowie i pradziadkowie tworzyli tę niezwykłą deklarację, wysyłając sygnał przyjaźni za ocean.
W czasach II wojny światowej wiele polskich archiwów zostało bezpowrotnie zniszczonych. Deklaracja z 1926 roku, bezpieczna w Waszyngtonie, przetrwała jako „kapsuła czasu”. Jest to unikalny portret zbiorowy społeczeństwa II RP jako radosnego, dumnego z wolności i pełnego nadziei na przyszłość.
MATERIAŁ POWIĄZANY
Dziękujemy za Twój czas! Każda przeczytana historia to kolejny krok w odkrywaniu przeszłości Połańca. Portal polaniec.com.pl tworzony jest z pasji do historii naszej małej ojczyzny. Jeśli znasz ciekawą historię, posiadasz stare fotografie lub dokumenty dotyczące Połańca i okolic, podziel się nimi z nami. Chcesz dołożyć swoją cegiełkę? Czekamy na Twoją opowieść! Bądź na bieżąco. Obserwuj nas na Facebooku.
