1 września na cmentarzu parafii pw. św. Marcina w Połańcu zgromadzili się mieszkańcy, przedstawiciele władz samorządowych, przedstawiciele instytucji i organizacji oraz młodzież. Uroczystość otworzyła i poprowadziła Małgorzata Dalmata-Konwicka, która wraz z Grupą Teatralną „MASKA” działającą przy Centrum Kultury i Sztuki w Połańcu przygotowała oprawę słowną wydarzenia.
Spotkanie rozpoczęło się od wspólnego odśpiewania „Mazurka Dąbrowskiego”. Następnie przeprowadzono Apel Pamięci przygotowany według Ceremoniału Wojskowego MON, z uwzględnieniem historii lokalnej. Apel rozpoczęły słowa skierowane do mieszkańców i żołnierzy:
„Kombatanci! Mieszkańcy Połańca i Ziemi Połanieckiej! Żołnierze Wojska Polskiego! Rodacy! Stajemy dziś do uroczystego Apelu Pamięci w Połańcu – Mieście Tradycji Kościuszkowskiej, nad brzegiem Wisły, Czarnej i Wschodniej, aby oddać hołd wszystkim, którzy walczyli i ginęli za wolną i niepodległą Polskę w latach II wojny światowej.”
Przywołano żołnierzy Wojska Polskiego Września 1939 roku – „obrońców Ojczyzny, którzy jako pierwsi stanęli do nierównej walki z niemieckim najeźdźcą”.
W dalszej części Apelu przypomniano żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, a także Placówkę Połaniec Podobwodu Osiek, kryptonim „Dąb”, Obwodu Sandomierz, Okręgu Radom-Kielce Armii Krajowej. Wspomniano tych, którzy w okupowanym Połańcu organizowali działalność konspiracyjną i pomoc dla potrzebujących:
„Wzywam Was, którzy tworzyliście w Połańcu punkt przerzutowy prasy konspiracyjnej, punkt pomocy dla wysiedlonych i uchodźców z ziem wcielonych do Rzeszy!”
W Apelu znaleźli się również żołnierze Batalionów Chłopskich Ziemi Staszowskiej, partyzanci oddziałów „Jędrusiów” oraz wszystkie leśne oddziały działające w lasach nadwiślańskich.
Szczególne miejsce w uroczystości zajęła pamięć o żydowskich mieszkańcach miasta. To część historii Połańca, o której przypominano podczas Apelu w sposób szczególnie wyraźny.
„Wzywam Was, Obywatele Połańca pochodzenia żydowskiego! Blisko 1800 naszych sąsiadów, którzy od XVI wieku współtworzyliście to miasto – zwane w jidysz Plantsch.”
Przypomniano tragiczny los tej społeczności. W 1942 roku jej członkowie zostali zgromadzeni w getcie w Połańcu, a następnie wywiezieni do getta w Staszowie i zamordowani.
Wspomniano także tych, którzy przeżyli:
„Wzywam 60 Ocalałych i Tych, którzy powrócili po wojnie!”
Było to ważne przypomnienie, że wojna nie była wyłącznie historią frontów i wielkich bitew. Jej dramat rozgrywał się również w domach, na ulicach i wśród lokalnych społeczności. Przywołano mieszkańców Połańca – ofiary terroru, egzekucji, wywózek na roboty przymusowe do Rzeszy i do obozów koncentracyjnych.
W kolejnej części Apelu wspomniano żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz żołnierzy 1. i 2. Armii Wojska Polskiego, których szlak bojowy zakończył się w Berlinie. Przywołano również powstańców warszawskich oraz obrońców Westerplatte, Tobruku, Monte Cassino, Lenino i Wału Pomorskiego.
W sposób szczególny zwrócono się do wszystkich, którzy „do końca pozostali wierni przysiędze żołnierskiej i idei Wolnej Polski”, a także do żołnierzy i cywilów spoczywających na cmentarzach Połańca, Osieka, Staszowa i Rytwian.
„Żołnierze i Cywile – Bohaterowie Ziemi Połanieckiej!”
Apel zakończyły słowa:
„Niech pamięć o Waszych czynach żyje w sercach mieszkańców Połańca – Miasta Uniwersału z 1794 roku! Cześć Ich Pamięci! Nigdy więcej wojny!”
Po Apelu Pamięci odbyła się modlitwa w intencji poległych oraz wszystkich ofiar II wojny światowej, którą poprowadził ks. Leszek Pituch, proboszcz Parafii pw. św. Marcina Biskupa w Połańcu.
Następnie historię wojennych pokoleń przybliżyła część artystyczna. Agata Zielińska zaprezentowała wiersz Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego „O żołnierzach z Westerplatte”, Julia Radzikowska – „Żołnierza polskiego” Władysława Broniewskiego, a Aleksandra Kopałka – utwór Zbigniewa Kabaty ps. „Bobo” „Pokolenie Kolumbów”.
Na zakończenie w hołdzie wszystkim ofiarom II wojny światowej złożono kwiaty i zapalono znicze przy Grobie Żołnierzy.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł. Twój czas spędzony na Portalu jest dla nas najlepszym podziękowaniem za naszą pracę. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami, zapraszamy do naszego serwisu ponownie! Jeżeli podobał Ci się artykuł podziel się z innymi udostępniając go w mediach społecznościowych.
Materiał powiązany:
Połaniec oddał hołd Bohaterom w 85. rocznicę wybuchu II wojny światowej (zdjęcia)
Dziękujemy za przeczytanie artykułu. Chcesz podzielić się ciekawym newsem lub zaproponować temat? Skontaktuj się z nami, pisząc maila na adres: ✉️ redakcja@polaniec.com.pl
